Schrijfsels & verhalen

Welkom bij de verzameling proza, overpeinzingen en verhalen van Marts poëziehuis. Hier deel ik indrukken van wat ik lees, wat mij bezighoudt en wat ik simpelweg leuk of boeiend vind. Zonder vaste kaders of thema's, gewoon in chronologische volgorde van binnenkomst.

Tussen de bladzijden

Gedachten die ontstaan tijdens het lezen van andermans werk. Soms raakt een enkele alinea een snaar die urenlang blijft doorklinken. In deze notities vind je reflecties op passages uit boeken die mij verrasten, inspireerden of juist uitdaagden tot verder denken.

 

Een voorbeeld:

 

Ik ben de biografie van Victor van Vriesland aan het lezen en heb er zijn "Verzamelde gedichten" naast liggen. Victor is een interessante bohemien die als een spin in het web midden in de literaire wereld van het Interbellum zat. Veel gedichten van hem vind ik wat gezwollen, maar onderstaand stukje poëzie bevalt me wel. Eddy du Perron kon het ook wel waarderen, las ik.....

 

 

Amsterdamsche Bohème

De bloem der jeugd verflenst aan deze tafels.
De meisjes houden geen moment haar wafels.
De lucht is zwaar en ruikt naar alcohol.
Iedereen twijfelt aan zijn eigen lol.

De vrouwen hier hebben op haar gelaten
Geen spoor van het verleden meer gelaten.
Wij voeren ze verveeld en moe ten dans
Want authentiek is toch heur oogenglans.

Wij zoenen zonder lust elkanders meid,
Verslingeren ons geld en onzen tijd.
Een veeg muziekje begeleidt het dazen
Van leege hoofden boven volle glazen.

Wij weten dat het hier hoogst ongezond is
Wijl 't vaal vertier ontbloot van allen grond is;
Toch tijgen wij getroost weer alle nachten
Hierheen zonder ons zelve te verachten.

Het liefste spreken wij over elkaar.
Beroddelt u mij? dat is geen bezwaar,
Want nauwelijks zult u uw hielen lichten
Of ik zal op mijn beurt van u berichten.

Wij krijgen van elkander nooit genoeg,
Want dit lijkt niet op een gewone kroeg:
Hoe zou ooit het gezelschap gaan vervelen
Van kunstenaars en intellectueelen?

De menschheid schrijdt al bijna ten kantore...
Nòg vullen wíj met Kunst elkanders ooren.
Eén drankje nog; er hangt hier stank en rook;
Wanneer mijn buurman lacht dan lach ik ook.

Ten slotte staan we op het glimmend glad
Asfalt, en ook van binnen nogal nat;
Berooid, maar eigenlijk niet ontevreden,
Dat nu ook deze nacht weer is geleden.

Victor E. van Vriesland
Eerst gepubliceerd als rijmprent, c. 1930; daarna afgedrukt in Vooronderzoek, 1946.
Uit Drievoudig verweer, 1949

 

 

 

 

Paulien Cornelisse is een paar dagen geleden toch wel vrij plotseling overleden en dat bracht mij tot de volgende pulku:

 

Paulien Cornelisse †

Taal is zeg maar echt
mijn ding laat de cavia
plots verward achter

 

Het was mooi dat de uitzending van "De slimste mens" op de dag van haar overlijden niet doorging en vervangen werd door een voorstelling van haar. Ook mooi is dat de verdere al opgenomen uitzendingen van "De slimste mens" nog wel worden uitgezonden, zodat we haar zoals ze was nog een tijdje kunnen meemaken.

Op het Internet is zij nu zo'n beetje 'trending topic' en worden er mooie woorden gesproken en geschreven en zijn er ook veel leuke en warme fragmenten te zien. En wat mij altijd wel aanspreekt wordt er ook over haar gedicht. Een voorbeeld hiervan geschreven door Ellen Mulder wil ik hier graag delen...

 

 

 

Vluchtige observaties

Het kan werkelijk alle kanten opgaan: een gesprek flard in Amsterdam, een plotseling inzicht bij het ochtendgloren of een verwondering over een terloopse gebeurtenis. Korte schetsen vastgelegd op het moment dat ze zich aandienden, puur om het gevoel van nieuwsgierigheid te bewaren.

Leesnotities en ontdekkingen

Een doorlopend archief van verhalen en stukken die me zijn bijgebleven. Geen strikte recensies, maar persoonlijke overpeinzingen over wat een verhaal bijzonder maakt. Neem de tijd, blader rustig door de teksten en lees mee met wat ik ontdek.

 

Het is zondag 4 oktober 2026, dierendag, en ik breng samen met Declan Linda in de vroege ochtend naar Schiphol. Zij gaat een paar uur later met leerlingen van haar school naar Napels vliegen in het kader van een uitwisselingsprogramma. Op de radio hoor ik flarden van een interview. Woorden als 'Minotaurus' en 'aluminiumfolie' vallen, maar mijn aandacht als chauffeur is uiteraard meer bij de weg naar de vertrekhal en mijn medepassagiers dan bij het interview.

Op de weg terug spitsen Declan en ik de oren als we het woord 'lul' horen, het interview is nog steeds gaande. Het gesprek van de man en de interviewster van de VPRO gaat inmiddels over het verschil in sfeer en gedrag in een mannentoilet in vergelijking met die in het vrouwelijke equivalent. Terug in Diemen waar ik de komende dagen oppas, zoek ik meteen op wie de man was die aan het woord was in de auto en over welke poëziebundel ze het hadden. Welnu, zie hier het resultaat...

 

Het bleek allemaal te gaan over de eind augustus uitgebrachte bundel "Aluminiumfolie" van ene Ivar van der Walle. Google leidde me verder naar de volgende vijfsterrenbespreking van de  bundel, die ik hierbij in zijn geheel citeer:

 

" Wat een mens niet kan, maar de poëzie wel

Lezersrecensie

Julian Harmens

23 sept 2026

Aluminiumfolie van Ivar van der Walle is een verzameling ruwe, tedere en tegelijk geestige gedichten, met als twee belangrijkste onderwerpen: mannelijkheid en de dood. 'Hoe moet je bestaan als de dood zich aan je opdringt door zich te verstoppen in keukenlades en op korfbalvelden?' is ook wel de vraag die centraal staat, waar Van der Walle mee speelt met unieke, ritmische, meeslepende en pakkende gedichten als resultaat. 'Een onweerstaanbare combinatie van authenticiteit, tekstuele diepgang en muzikaliteit' concludeerde de jury van het Amsterdams Kleinkunst Festival 2025 al.

 

Ivar van der Walle (1998) studeerde af als regisseur aan de Toneelacademie Maastricht. Hij werd in 2024 tweede op het NK Poetry Slam en sleepte een jaar later de publieksprijs en Ramses Shaffy-cheque van het Amsterdams Kleinkunst Festival in de wacht. Zijn gedicht Pisbak (ook in deze bundel) werd eerder gepubliceerd in het 46ste nummer (PUNK) van de Revisor. Aluminiumfolie is zijn debuutbundel.

 

'Er wordt een wasmachine op je schouders gelegd.

Je kan geweldig tillen.

'Zo, daar hoeven we niets meer aan te doen.'

 

Met deze openingsquote zet hij op een niet overduidelijke manier direct de toon. Niet minder met het daaropvolgende openingsgedicht: In bloei.

 

'Zie de jongens bloeien.

Zie ze parelen langs verchroomd metaal,

 

zichzelf tot doorweekt vermoeien

in tl-verlichte kassen gevuld met roestvrij staal.

 

Zie ze badend in eigen zweet.

Ze hoeven niets te zeggen,

 

alleen te fronsen en te snuiven omdat elk van hen zichzelf verbijt

op een dieet van kip en rijst en brakke wintergrond waar zij

 

de twijgen uit hun jeugd verruilen voor vrucht en blad, betonnen

oppompkanonnen.

Jongens zijn seizoensgebonden.'

 

Een heel herkenbaar beeld, dat menig mens minimaal een keer in diens leven heeft gezien in de Basic-Fit, VondelGym of een andere gym namelijk... en voor het eerst lees ik dat een dichter - Van der Walle in dit geval - een vergrootglas op die zwetende, liftende jongens legt. Met de prachtig gekozen metafoor van planten, bomen en bloemen die bloeien beschrijft Van der Walle hoe ze spieren kweken voor de zomer (het seizoen waaraan ze gebonden zijn), hun gezichten boos/masculien zetten, snuiven, kip, rijst, proteïne en creatine tot zich nemen om vervolgens op een 'zorgvuldig uitgekozen strand' met de 'vriendinnenkliekjes' een hete zomer tegemoet te gaan.

 

De bundel gaat dus veel over mannelijkheid, wat je zonder de flaptekst te lezen al kon merken aan de openingsquote en het openingsgedicht. Over mannen die zichzelf tot spierbundels in het zweet liften, met resultaat, maar ook met een heleboel stereotiepe verwachtingen van de mensen om die mannen heen als gevolg, die denken dat ze alles wel kunnen tillen met die spieren. Dat ze daarmee ook in hun bovenkamer net zo gespierd zijn.

 

Van der Walle heeft het vervolgens ook over de angsten die mannen hebben, die niet van hen verwacht worden en die de mensen (voornamelijk alfamannen) om hen heen behoorlijk boos, intimiderend en neerbuigend maken wanneer ze aan het licht komen. Een veelvoorkomende is plasangst, en die wordt heel treffend beschreven in Pisbak, welke eerder dus ook in de Revisor verscheen:

 

'Het kost je zeven bier om je zweetrug,

een blauwtje,

om te zetten in een eenzaam toiletbezoek.'

 

Mannen dringen zich onder je oksels

tegen het langgerekte rvs, afvoerput rechts, wandgootbak.'

 

'De band begint en het valt ze op dat jij wel aan de pisbak,

maar niet kletterend de avond staat te vermannen.

 

Ze vragen of je er een knoop in hebt gelegd.'

 

'Grove handen, kommetjes, trommelen

bemoedigend

pis maar pis maar.'

 

'Ze trekken je lul eraf, geven hem rond.'

 

Als angststoornislijer (met onder andere deze angst) ben ik enorm blij dat Van der Walle deze angst heeft uitgelicht in dit gedicht. Het is een angst waar veel mannen enorm mee worstelen, voornamelijk omdat het door die alfamannen zo'n taboe is, iets wat bijna een schande is om te hebben. Maar het is me toch een gebeuren, zeker aan zo'n langgerekte urinoir, hutjemutje op elkaar met mannen die je dan ook nog eens te kakken zetten (no pun intended) als het niet lukt, of zelfs nog erger. Niet chill, en in sommige gevallen dus ook traumatisch. Dit heeft Van der Walle heel raak neergezet.

 

En dan kom je tijdens het lezen opeens bij Mijn moeder is een kind. Ik heb ‘m al vaak gehoord, maar steeds als ik ‘m weer hoor en lees ben ik net zo overvallen als de eerste keer dat ik ‘m hoorde.

 

'Mijn moeder is een kind,

wachtend op het einde van een gymles.

Iedereen is gekozen.

Mijn moeder staat er nog.'

 

'Wanneer de rubberen bal haar schouders schampt

loopt zij als eerste naar de bank. Bij thuiskomst

smijt zij haar tas in de bijkeuken. Ploft in een stoel,

hoe was het op school, vraag ik.

 

Haar pony wordt te lang.

Ik herken haar zwijgen van dat van mij.'

 

'Na het eten stormt mijn moeder naar boven

kibbelt op Snapchat met haar vriendinnen.

 

Als Paul de Leeuw begint komt ze naar beneden

grijpt de wijn uit de koeling

en stuurt me naar bed.'

 

Dit is wellicht een van de mooiste gedichten die ik ooit heb gelezen en gehoord. Een gedicht over een moeder-zoonband waarbij de rollen zich afwisselen. Over een bijzondere en gecompliceerde band, onmacht, verliezen, er niet bij horen, geen kind kunnen zijn en daardoor niet volwassen kunnen worden. Elk woord, elke scène van wat zich in dit gedicht afspeelt komt binnen als een baksteen. Los daarvan kan het ook enorm helpend zijn voor veel ouders en kinderen die een gecompliceerde band hebben en waarbij de kinderen voor de ouders zorgen in plaats van andersom. Jeetje man, wat een poëzie, wat een empathie, wat ongelooflijk mooi en sterk beschreven en geschreven. Dit denk ik iedere keer wanneer ik deze lees of hoor.

 

Sommige schrijvers en dichters doen wat ze doen om anderen te helpen, dan wel niet bewust. Van der Walle is daar een van, zo valt te lezen in Aluminiumfolie. Hij helpt de jongens op het korfbalveld, die praktisch worden aangerand bij het vechten om de beste positie onder de korfbalpaal, om vervolgens een preek van iemands vader te incasseren. Hij helpt dus de kinderen van ouders die nog niet volwassen konden worden, en de ouders. Hij helpt mensen die bang zijn voor de dood, of juist er enorm graag naar verlangen (met alle vragen en reacties van dien), of niet weten wat ze met het leven en de dood aan moeten. Hij vernoemt een vrachtwagen naar iemand die hij liefheeft en maakt van zijn toekomstige zoon een rol aluminiumfolie in het titelgedicht van de bundel. Hoewel de bundel grotendeels gaat over mannelijkheid ben ik er zeker van dat iedereen (M/V/X) er iets uit zou halen wat diegene helpt met iets waarmee diegene struggelt.

 

Wel vaker is poëzie een hulpmiddel gebleken. Dit is ook grotendeels de reden dat ik poëzie ben gaan waarderen en uiteindelijk ook zelf ben gaan schrijven. Ik was destijds vijftien, en zou mijn vijftienjarige zelf graag deze bundel cadeau willen doen, ter inspiratie, maar ook/vooral om de pijn te verzachten en mee te helpen met het tillen van die wasmachine (uit de openingsquote). Van der Walle zet hiermee zijn humor ook heel goed in, met die combinatie zie je ook meteen waarom hij de publieksprijs op het Amsterdams Kleinkunst Festival won. Maar die werkt dus ook ontzettend goed op papier.

 

Ivar van der Walle is een geweldige dichter die terecht steeds meer doorbreekt in de kleinkunst- en de literatuurscene. Hij blijft me verbazen, hoe vaak ik hem ook hoor en ook met deze bundel heeft hij me weer omver geblazen. Ik kijk uit naar zijn verdere werk op papier en op het podium, onder andere bij de Nacht van de Poëzie die er bijna aankomt, en raadt je ten zeerste aan om deze bundel te lezen. Er is vast wel iets waarbij je geholpen kan worden wat een mens niet kan, maar de poëzie wel."

 

Dit alles is te lezen in "Hebban" op het Internet als je deze link aanklikt:

https://www.hebban.nl/boek/aluminiumfolie-ivar-van-der-walle

 

Wordt deze bundel mijn volgende aankoop?

 

Tot slot nog het volgende, dan heb ik u, lezer, waarschijnlijk genoeg geïnformeerd...

 

 

 

•• Omslag: Jan van Zomeren. Portret: Anna Perger.

•• Twee gedichten uit Aluminiumfolie, de debuutbundel van Ivar van der Walle.

 

YouTube

 

Iedere dag wordt er 75 jaar aan videomateriaal

op YouTube geüpload.

 

Iemand zou een mensenleven lang

aan vandaag kunnen besteden

en geen idee hebben hoe de buren vertrokken,

klokhuizen achterlieten.

 

Hoe gekiemde knoflook zich een weg omhoogboort.

 

Wie het leven aan gister of eerder nog besteedt

zou zijn best moeten doen om niets voor vandaag te verklappen.

Gisteren is een mensenleven.

 

Dan is er nog morgen.

Diegene heeft een dagje vrij.

Wie bezig is met morgen,

is een mensenleven ver voorbij.

 

•••

 

Kleinste cijfers

 

We kunnen weinig, ons zicht

is veelal onvermogend om verdriet

van angst te onderscheiden

of van frustratie om de net gemiste bus,

van woede om een onbewoonde wieg.

 

In de kleinste cijfers

staat de sterfelijkheid van hummus

op een dekseltje gestanst.

Het wordt in het donker,

buiten onze blik

van kosteloze waarde.

 

Voor alles wat we niet zien

vinden we woorden.

Ze vertellen ons waar we ontbreken.

Waar we tekortschieten.

 

Ivar van der Walle (1998)

uit: Aluminiumfolie (Nijgh & Van Ditmar, 2026)

 

 

 

 

 

Een paar dagen geleden kwam ik langs onderstaande afbeelding van de Vlaamse schrijfster en filosofe Marijke van Thielen. Zij kondigt er haar volgende boek mee aan op de volgende wijze:

 

"Nou ouwe rukkers, bestel alvast nieuwe incontinentieluiers want je piest jezelf zo onder als je leest wat ik vandaag deed. Hihihi. Mama heeft vandaag haar handtekening gezet voor haar derde boek, bij de moddervette uitgeverij Borgerhoff & Lamberigts, in België is dat. 

 

Maar mijn Nederlandse snolletjes moeten zich niet druk maken, want we gaan dit boekie ook ver onder de zeespiegel aanbieden, ja. 

 

Tocht door het donker is de werktitel. Het wordt een filosofisch boek over pessimisme, nihilisme en de bijzonder ongelukkige omstandigheden waarin wij geworpen werden: in dit lichaam, op dit moment, met dit bewustzijn.

 

Na Zij nam het vlees, waarin ik mij heb beziggehouden met het systematisch ontmantelen van allerlei geruststellende leugens, vond ik het nodig om ons volstrekt nutteloze bestaan nog wat grondiger te ontdoen van zijn reeds verloren glans. Daarom ga ik jou en je vader meenemen in de geschiedenis van het filosofische pessimisme. Uiteraard zal ik me niet beperken tot mijn eigen of andermans ellende, nee, ik ga andere denkers en schrijvers keihard misbruiken om voor mijn eigen kerk te preken, want ja, waarom schrijft men anders boeken? 

 

Wat kan je verwachten behalve eerlijkheid? Nuja, uiteraard: niet veel! Maar het kwaad is toch al geschied! Een pessimist leeft toch door. 🎈🎈"

 

Een en ander inspireerde me tot schrijven van een pulku die ik in foto 'penetreerde' die zij bij haar aankondiging voegde....